Τρίτη, 8 Μαΐου 2018

Η Ευρώπη της αλληλεγγύης και η πρόταση rescEU για την αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας

Άρθρο του: Κούκουζα, Αντώνιου, Προέδρου της Ε.Π.Α.Υ.Π.Σ



Οι Γάλλοι Jean Monnet και Robert Schuman, εμπνευστές της ιδέας της ευρωπαϊκής ενοποίησης που σηματοδότησε την απαρχή της πλέον μακροχρόνιας περιόδου ειρήνης στην ιστορία της Ευρώπης, δε θα μπορούσαν παρά να είναι σήμερα, 70 περίπου χρόνια μετά, υπερήφανοι για τη μετεξέλιξη της πρωτοπόρας για την εποχή τους σύλληψής τους.
Και μπορεί η Ένωση αυτή να συνεχίζει, παρά την ενηλικίωσή της, να εμφανίζει ορισμένες παιδικές ασθένειες, ωστόσο ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι η μακροημέρευσή της θεμελιώθηκε και στηρίχθηκε πάνω σε βασικές πανανθρώπινες αξίες και ιδανικά ∙ την ειρηνική συνεργασία, το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ισότητα και κυρίως την αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνών και λαών, αρχές για τις οποίες μάλιστα βραβεύτηκε το 2012 με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.
Με αφορμή και την επίσκεψη στη χώρα μας (7 Μάιου 2018) του αρμόδιου Ευρωπαίου Επιτρόπου, κ. Χρήστου Στυλιανίδη, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι οι εφαρμοζόμενες πολιτικές της Ένωσης σε επίπεδο διαχείρισης κρίσεων και παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας εντός και εκτός των συνόρων της αποτελούν ίσως τη χαρακτηριστικότερη πραγμάτωση των προαναφερόμενων ευρωπαϊκών ιδεωδών.

Ήδη από το 2001 που θεσπίστηκε, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας (EUCPM) βασίζεται σε ένα σύστημα εθελοντικής συμμετοχής, μέσω του οποίου η Ε.Ε. συντονίζει, δια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών (ERCC), τις εθελοντικές συνεισφορές των συμμετεχόντων κρατών σε κάθε χώρα η οποία έχει ζητήσει βοήθεια. Ο μηχανισμός αυτός, που μέχρι σήμερα έχει ασχοληθεί με περισσότερες από 400 καταστροφές και έχει λάβει πάνω από 250 αιτήματα συνδρομής, μπορεί στο πλαίσιο της επικουρικότητας προς τις εθνικές αρχές να ενεργοποιηθεί για την αντιμετώπιση ανθρωπογενών και φυσικών καταστροφών, στηρίζοντας παράλληλα την ετοιμότητα και την πρόληψη των κρατών – μελών.
Τα τελευταία έτη, ωστόσο, με τις ακραίες καιρικές συνθήκες, συνεπεία της κλιματικής αλλαγής, και με άλλες συντελούμενες φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές να δοκιμάζουν την ικανότητα αλληλοβοήθειας των κρατών μελών (ειδικά όταν αρκετά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα τον ίδιο τύπο καταστροφής), η Ε.Ε. βρίσκεται συχνά στη δυσάρεστη θέση να μη διαθέτει επαρκή εφεδρική ικανότητα να συνδράμει τα κράτη μέλη που αδυνατούν να αντεπεξέλθουν.

Μόνο το 2017 που χαρακτηρίστηκε από ευρύ φάσμα καταστροφών, συνολικά πάνω από 200 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας φυσικών καταστροφών, ενώ αποτεφρώθηκαν πάνω από ένα εκατομμύριο εκτάρια δασικών εκτάσεων, με σοβαρές μάλιστα οικονομικές επιπτώσεις στην Ευρώπη. Ειδικά, από το 1980, εκτός από το κόστος σε ανθρώπινες ζωές, τα κράτη μέλη της Ε.Ε. υπέστησαν απώλειες άνω των 360 δισ. ευρώ λόγω ακραίων καιρικών και κλιματικών φαινομένων, με πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτό της Πορτογαλίας, όπου η άμεση οικονομική ζημία που προκλήθηκε από τις δασικές πυρκαγιές μεταξύ Ιουνίου και Σεπτεμβρίου 2017 εκτιμάται σε περίπου 600 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,34 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της χώρας.
Απέναντι στις σύγχρονες σύνθετες προκλήσεις και κινδύνους η Ευρώπη της αλληλεγγύης δε μένει αδρανής, δίνοντας μάλιστα απευθείας το λόγο και στους ίδιους τους πολίτες της.

Στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Forum Πολιτικής Προστασίας (Μάρτιος 2018) που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή πάνω από 900 αντιπροσώπων εθνικών αρχών, ακαδημαϊκών, εκπροσώπων ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών καθώς και Μ.Κ.Ο εμπλεκόμενων με την πολιτική προστασία, η αξιολόγηση της απόδοσης του υφιστάμενου Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας κατέδειξε ότι η επόμενη μέρα του συστήματος κοινής αντιμετώπισης καταστροφών και κρίσεων στην Ε.Ε. θα πρέπει να διαμορφωθεί πάνω σε τέσσερις στρατηγικούς άξονες:
  • Ενδυνάμωση σε επίπεδο Ετοιμότητας: «Ενίσχυση της ευρωπαϊκής συλλογικής ικανότητας αντίδρασης» με έμφαση στις περιφερειακές δράσεις και στη συνεχή εκπαίδευση,
  • Απλοποίηση σε επίπεδο Απόκρισης: «Κάθε δευτερόλεπτο μετρά»,
  • Κλιμάκωση σε επίπεδο πρόληψης: «Μικρές δράσεις, μεγάλες αλλαγές», λαμβάνοντας υπόψη ότι «κάθε ευρώ για την πρόληψη καταστροφών αντιστοιχεί σε επτά ευρώ αποκατάστασης» και 
  • Συλλογική μέριμνα σε επίπεδο αποκατάστασης: «Συνεργασία στη γειτονιά της Ευρώπης» με ιδιαίτερη μέριμνα σε κρίσιμα δίκτυα και υποδομές που επηρεάζουν την κοινωνική και οικονομική ζωή των πολιτών
Στο πλαίσιο της γενικότερης φιλοσοφίας «για μια Ευρώπη που προστατεύει» (#eusaveslives) και με κυρίαρχο σύνθημα «Αλληλεγγύη με Υπευθυνότητα» κινείται και η πρόσφατη πρόταση rescEU του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jean-Claude Juncker, όπως διατυπώθηκε εν μέσω των σύνθετων και συχνών φυσικών καταστροφών οι οποίες έχουν πλήξει σοβαρά πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια, με πιο πρόσφατη τις δασικές πυρκαγιές της Πορτογαλίας. Κύριο στοιχείο αυτής είναι η συγκρότηση, εφεδρικών ικανοτήτων πολιτικής προστασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως δασοπυροσβεστικά αεροσκάφη, ειδικές αντλίες νερού, ομάδες έρευνας και διάσωσης σε αστικό περιβάλλον, κινητά νοσοκομεία και ιατρικές ομάδες έκτακτης ανάγκης. Οι εφεδρείες αυτές θα συμπληρώνουν τα εθνικά μέσα και θα τελούν υπό τη διαχείριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου, στο πλαίσιο της αλληλεγγύης και του επιμερισμού ευθυνών σε όλα τα επίπεδα, να παρέχουν στήριξη σε χώρες που έχουν πληγεί από καταστροφές, όπως πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, σεισμοί και επιδημίες.

Όλες οι δαπάνες και οι ικανότητες rescEU θα καλύπτονται πλήρως από ενωσιακή χρηματοδότηση, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή θα διατηρεί τον επιχειρησιακό έλεγχο των εν λόγω μέσων και θα αποφασίζει για την ανάπτυξή τους. Συγκεκριμένα και προς κάλυψη των συνεχώς νέων σύνθετων αναγκών, ο αρμόδιος Επίτροπος κ. Στυλιανίδης πρότεινε τη διάθεση 1,4 δισ. ευρώ για τα επόμενα 7 χρόνια προς ενίσχυση των ικανοτήτων πολιτικής προστασίας μέσω του rescEU (2014-2020: 577 εκ. ευρώ και 2021-2027: 1,4 δισ. Ευρώ) και την αύξηση κατά 30% των παροχών ανθρωπιστικής βοήθειας (2014-2020: 8,5 δισ. ευρώ και 2021-2027: 11 δισ. Ευρώ), αυξάνοντας κατά 140% το μακροχρόνιο προϋπολογισμό της Ε.Ε. όσον αφορά τις προληπτικές δράσεις αποτροπής και διαχείρισης καταστροφών.

Περαιτέρω η Επιτροπή, εξορθολογίζοντας και απλοποιώντας μέσω του rescEU τις διοικητικές διαδικασίες προκειμένου να μειωθεί ο χρόνος που απαιτείται για την ανάπτυξη σωστικής βοήθειας, θα βοηθά τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις εθνικές ικανότητές τους, με τη χρηματοδότηση του κόστους προσαρμογής, αποκατάστασης, μεταφοράς και λειτουργίας των υφιστάμενων πόρων (ενώ επί του παρόντος καλύπτεται μόνο το κόστος μεταφοράς), καθιστώντας τους μέρος μιας κοινής δεξαμενής μέσων για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής δεξαμενής πολιτικής προστασίας.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου